खोन्दो -4 कार्बन आरो बेनि खौसेमुवाफोर (Carbon and Its Compounds)
सोंनाय – फरा बिजाबनि, पेज: 61
1.कार्बन डाइअक्साइडनि इलेक्ट्रन फोथा दाथाइया मा जागोन जायनि फरमुलाया CO2?
फिन :
2.मोनदाइन सालफार गुन्द्रासाफोरजों दाजानाय सालफार गुन्द्रामानि इलेक्ट्रन फोथा दाथाइआ मा जागोन? (इसारा: मोनदाइन सालफार गुन्द्रासाफोरा महराव नांजाबनानै थायो।
फिन :
सालफारनि मोन 8 गुन्द्रानि बेंखन महर अरजाबनायनि सावगारि
सोंनाय – फरा बिजाबनि, पेज: 68
- नोंसोर पेन्टिननि बेसेबां दाथाइयारि समान अरजाबथिनि सावगारि आखिनो हागौ?
फिन: पेन्टिननि मोनथाम दाथायारि आइस’मारफोरा जाबाय

- कार्बननि मोननै धोरोमफोरा मा मा जाय जोंनि सोरगिदिं नुनो मोननाय गोबां अनजिमानि कार्बन खौसेफोर सोमजिहोयो?
फिन: (i) ब्रै लोगो अरजाबग्राथि आरो
(ii) केतिनेसन धोरोमनि थाखै कार्बन खौसेफोरनि अनजिमाया गोबां
- साइक्ल‘पेन्टेननि फरमुला आरो इलेक्ट्रन फोथा दाथाइया मा जागोन?
फिन: साइक्ल’पेन्टेननि फरमुलाया जाबाय – C5H10

- गाहायाव होनाय खौसेफोरनि दाथाइ सावगारि आखि
(i) इथान‘यिक एसिड (ii) ब्रम‘पेन्टेन (iii) बिउटान‘न (iv) हेक्सानेल
ब्रम‘पेन्टेननि थाखाय दाथाइयारि समान अरजाबथि जाथावो ना?
फिन: 
ब्रम’पेन्टेननि थाखाय दाथाइयारि आइस’मारफोरा जाबाय –

- नोंसोर गाहायनि खौसेफोरखौ माबोरै मुं होगोन?

फिन: (i) ब्रम’इथेन (ii) मिथानेल (ii) हेक्साइन
सोंनाय – फरा बिजाबनि, पेज: 71
- इथानलखौ इथान‘यिक एसिडसिम सोलायनाया मानो अक्सिजाबनाय फिनजाथाइ?
फिन: इथानलनिफ्राय इथानयिक एसिडसिम सोलायनाया जाबाय अक्सिजाबनाय, मानोना-
- इथानलजों खारैआरि पटासियाम पारमेंगानेट एबा एसिडआरि पटासियाम डाइक्रमेत बादि अक्सिजाबहोग्रानि जाहोनाव अक्सिजेन अरजाबो।
- फिनजाथाइनि फिनजा मुवाफोरा CO2 आरो दै नङा। आरोबाव बिदुं एबा सोरांबो सोमजिया
- अक्सिजेन आरो इथाइननि ज‘थाइखौ जालाइ होनायनि थाखाय सावनाय जायो। इथाइन आरो बारनि ज‘थाइखौ मानो बाहायनाय जाया नोंसोर बुंनो हागोन ना?
फिन: इथाइन आरो अक्सिजेनआ गोबां बिदुं होयो जायखौ जालाय होनायाव बाहायो। नाथाय बाराव बेखौ सावोब्ला जेराव नाइट्रजेन आरो गुबुन सांग्रां नङै गेसारि थायो, थोजासे अक्सिजेन मोना आरो नांगौ जखानि बिदुं होनो हाया।
सोंनाय – फरा बिजाबनि, पेज: 74
- नोंसोर एलकहल आरो कार्बअक्सिलिक एसिडनि गेजेराव फारागखौ माबोरै आनजादजों दिन्थिनो?
आनजाद | एलकहल | कार्बअक्सिलिक एसिड |
1. लिटमास आनजाद 2. सडियाम कार्बनेट 3. सडियाम धातु आनजाद | जेबो गाब सोलाया जाथाय जाया H2 आ बुद बुद फेंफोना सोमजिना ओंखारबोयो। | निल लिटमास गलिलावआ गोजा जायो। गोख्रैयै बुद बुद फेंफोना सोमजियो। H2 सोमजियो नाथाय फेंफोना सोमजिया |
फिन :
- अक्सिजाबग्रा मुवाफोरा मा?
फिनः अक्सिजाबग्रा थान्दैआ गुबुन मुवाफोरनो अक्सिजेन होग्रा मुवा। बिदिन्थि हिसाबै खारदैआरि पटासियाम पारमांगानेट एबा एसिडआरि पटासियाम डाइक्रमेतआ अक्सिजेन होनानै एलकहलखौ कार्बअक्सिलिक एसिडसिम सोलायो।
सोंनाय – फरा बिजाबनि, पेज: 76
- डिटारजेन्ट बाहायनानै गोरा दैखौ नोंसोर आनजाद नायनो हागोन ना?
फिन: हाया। मानोना डिटारजेन्टआ गुरै दै एबा गोरा दै मोननैआवबो समानै गोहोम खोख्लैयो।
- मानसिफोरा सि-जोम सुस्रांनो थाखाय गुबुन गुबुन आदब बाहायो। सरासनस्रायै साबोन होखांनायनि उनाव बिसोर अन्थाइयाव बुयो एबा बेखौ बैथाजों बुयो, ब्रासजों हुख‘यो एबा वासिं मेसिनाव गलाइ मुवाजों जांख्रिनानै होयो। साखोन-सिखोन सि-जोमफोर मोननो थाखाय मानो जांख्रिनायनि गोनांथि जायो?
फिन: साबोना मैलाफोरखौ गोबा-गोबा थोरफो खालामना होखारो। बेनि थाखै माइसेलनि माखासे थोरफो दाना मैलाखौ होखारनो हानायबादि सि-जोमखौ गोबाव सम सोमावग्लुंनांगौ एबा संसेब नांगौ।
सोंथिबिदां पेज: 77
- C2H6 गुन्द्रामायारि फरमुला गोनां इथेनाव दं
(a) 6 लोगोआरजाब बण्डफोर
(b) 7 लोगो अरजाब बण्डफोर
(C) 8 लोगो अरजाब बण्डफोर
(d) 9 लोगो अरजाब बण्डफोर
फिनः (b) 7 लोगो अरजाब बण्डफोर
- ब्रै कार्बनगोनां बिउटान‘ननि मावफुंगुदिथाइया जाबाय
(a) कार्बअक्सिलिक एसिड (b) एलडिहाइड (c) किटन (d) एलकहल
फिन: (C) किटन
- संनायाव संग्रा आइजेंनि थालानि बायजोआव गोसोम जानायनि ओंथिया जाबाय
(a) जामुंआ आबुंयै संजायाखै |
(b) जनजाग्राया आबुंयै खामजोबाखै |
(c) जनजाग्राया गिसि।
(d) जनजाग्राया आबुंयै ख़ामजोबदों |
फिनः (b) जनजाग्राया आबुंयै खामजोबाखै।
- CH3CI आव सोमजिनाय बण्डखौ बाहायनानै लोगो अरजाब बण्डनि आखुखौ बेखेव।
फिनः CH3CI नि कार्बन गुन्द्रायाव थानाय मोनब्रै अरजाबग्रा इलेक्ट्रननि मोनथामजों मोनथाम हाइड्र’जेनआ इलेकट्रन रानसारलायना लोगो अरजाब बण्ड दायो आरो कार्बननि ब्रैथि अरजाबग्रा इलेक्ट्रनजों क्ल’रिना गावनि मोनसे अरजाबग्रा इलेक्ट्रनजों रानसारलायना लोगो अरजाब बण्ड दाना गोरोब रुबुं जायो।

- इलेक्ट्रन फोथा दाथाइ सावगारि आखि
(a) इथान‘यिक एसिड (b) H2S (c) प्रपानन (d) F2
फिनः

- गोरोबखौसेयारि थाखोआ मा? मोनसे बिदिन्थिजों बेखेव।
फिनः मोनसे गोरोब खौसे थाखोआ मोनसे खौसेनि हानजा जायफोरहा एखे मावफुं गुदिथाय थायो नाथाय गुबुन गुबुन जिनज्रि दाथाय गोनां । मोनसे गोरोब खौसे थाखोहा समान रासायनारि धोरोम गोनां नाथाय महरारि धोरोमफोरा जुदा जुदा।
बिदिन्थि: CH3OH, C2H5OH, C3H7OH, C4H9OH रोखोमसे गोरोब खौसे थाखो।
- इथानल आरो इथान’यिक एसिडखौ बेसोरनि महरारि आरो रासायनारि धोरोमफोरखौ बिथा खालामनानै माबोरै फाराग दिन्थिनो हायो?
फिनः
आनजाद
| इथानल | इथान’यिक एसिड |
1. लिटमास आनजाद 2. सडियाम बाइकार्बनेट 3. सडियाम धातु आनजाद | जेबो सोलाया जेबो गांथफा सोमजिया H2 ओंखारना गांथफा सोमजिगोन | निल लिटमासखौ गोजा खालामो। CO2 ओंखारना गांथफा सोमजियो। H2 सोमजियो नाथाय गांथफा जाया। |
- दैआव साबोन होदेरोब्ला सेरेब हानजा (micelle) या मानो सोमजियो? इथानल बादि गुबुन गलिहोग्राफोरावबो सेरेब हानजा सोमजिगोन नामा?
फिनः साबोननि गुन्द्रामाफोरा गोलाव जिनज्रि कार्बअ’क्जिलिक एसिडनि सडियाम आरो पटासियाम संख्रिफोर । साबोननि एसिड जोबथा खरआ दैआव गलियो जेराव कार्बन जिनज्रिआ थावआव गलियो। जेब्ला साबोन खारै दैयाव दाजाबो हाइड्रफिलिक (एसिड खर’) खर’आ दै साजों गोरोब फायो आरो हाइड्रफबिक खर’ (कार्बन जिनज्रि) दैनि सायाव थायो। बे गुन्द्रामानि हानजाया जेराव हाइड्रफबिक खरआ हानजानि इसिं बाहागोआव आरो आयनारि खर’आ थुब्रानि सा बाहागोआव थायो जायखौ सेरेब हानजा (Micelle) बुङो। बेबादि सेरेब हानजा (Micelle) आ गुबुन गलिहोगा इथानल (जेराव फेति एसिडनि सडियाम संख्रिआ गलिया) आव सोमजिया।
- कार्बन आरो बेनि खौसेफोरखौ गोबां खामानियावनो मानो जनजाग्रा हिसाबै बाहायनाय जायो?
फिन: कार्बन आरो बेनि खौसेफोरा मोनफ्रोम सानगुदि लिरथायआव गोबां बिबांनि बिदुं होयो आरो बेखायनो बेफोरखौ गोबां खामानिआव बाहायो।
- गोरा दैआव साबोन होदेरनायाव सोमजिनाय सामनिनि सोमोन्दै बेखेव।
फिनः गोरा दैआव Ca आरो Mg संख्रि थायो। साबोन (कार्बअक्जिलिक एसिड) जों Ca आरो Mg आ फिनजाथाइ जाना स्काम मुंनि गलियै बेसाद सोमजियो।
- नोसोर साबोनखौ लिटमास खाखोर (गोजा आरो नीला) जों आनजाद नायोब्ला मा सोलायनाय नुनो मोनगोन?
फिनः गोजा लिटमासआ निल गाबसिम सोलायो मानोना साबोनआ खारदैआरि।
- हाइड्र‘जेन दाजाबदेरनाया मा? बेनि दारिमिनारि बाहायनाया मा?
फिन: गोरोबै रुबुं हाइड्र’कार्बनजों केटालिष्टनि थाफादेरआव हाइड्र’जेन दाजाबदेरनायखौ हाइड्रजेनेसन बुङो।
दारिमिनारि बाहायथि: मैगं थाइगंनि थावफोरा गोरोबै रुबुं गोलाव कार्बननि जिनज्रि गोनां । बेफोरो निकेल केटालिष्टनि थाफादेरआव हाइड्र’जेनेसन जाना गोरोब रुबुं कार्बन जिनजिसिम सालायो जायफोरा जिउआरिनि मेजेम एबा घिउ। बेबादिनो हाइड्र’जेनेसन खालामना मिथिंगायाव मोननाय मैगं-थाइगंनि थावनिफ्राय दारिमिनफोराव घिउ बानायनाय जायो।
- गाहायनि माबे हाइड्र‘कार्बनफोरा ज‘थायनाय फिनजाथाइ दिन्थियो: C2H6, C3H8, C3H6, C2H2 आरो CH4
फिन: C3H6 आरो C2H2
- माखन आरो संनाय थावनि गेजेराव रासायनारि फाराग दिन्थिनो हानाय मोनसे आनजाद मख‘।
फिन: संग्रा थावआ गोरोबै रुबुं हाइड्र’कार्बन जेराव माखनआ गोरोब रुबुं हाइड्र’कार्बन। गोरोबै रुबुं हाइड्रकार्बनजों थरथिंसे ब्रमिन दाजाबदेरब्ला ब्रमिननि जारें गाबआ गोमालाङो जेराव गोरोब रुबुं हाइड्र’कार्बन आरो ब्रमिनजों जेबो जाथाइ जाया। बेखायनो जेब्ला संग्रा थावआव ब्रमिन दाजाबदेरब्ला गाबआ गोमालाङो नाथाय माखनआव ब्रमिन दाजाबदेरब्ला जारोम जायो।
- साबोननि सुस्रानाय खामानिखौ बेखेव।
फिन: साबोनआ दैआव सेरेब हानजा (micelle) सोमजिहोयो। थावआरि मैलाफोरा सेरेब हानजानि मिरुआव/ इसिंआव नांजाबना थायो। सेरेब हानजाफोरा गावजोंगाव नांजाबलाया आरो आयनजों आयन नारगारलायनाय जाहोनाव बिसोरो फाराख जाना थायो। मैला थाफादेरनाय सेरेब हानजाफोरा गलिलावआव कलयड जाना थायो आरो बिफोरो गोरेलैयै सुगार जायो।